Mobiliteit werkt pas als het voor mensen werkt

Een goed mobiliteitssysteem brengt mensen naar hun werk, opleiding, familie, zorg en andere voorzieningen. Dat klinkt vanzelfsprekend. Toch kijken we bij mobiliteitsvraagstukken vaak eerst naar infrastructuur, capaciteit, netwerken en reizigersaantallen. Belangrijke informatie, maar achter die cijfers zitten mensen met verschillende behoeften, mogelijkheden en belemmeringen. Een toekomstbestendig mobiliteitssysteem vraagt daarom om een mensgerichte blik: niet alleen kijken hoe het systeem functioneert, maar vooral voor wie het werkt.

Kijken naar meer dan het mobiliteitssysteem

Dat is extra belangrijk nu steden en regio’s voor grote keuzes staan. De Metropoolregio Rotterdam Den Haag groeit de komende jaren sterk, terwijl tegelijkertijd de bereikbaarheid onder druk staat. Het thema van het Nationaal Verkeerskundecongres, Samen aan de slag, benadrukt daarom de noodzaak van een integrale aanpak en samenwerking tussen verschillende disciplines en organisaties.

Voor ons betekent zo’n integrale aanpak dat we mobiliteit nadrukkelijk verbinden met het dagelijks leven van mensen. Kunnen mensen de plekken bereiken waar zij moeten of willen zijn? Welke vervoersmogelijkheden hebben ze daarvoor? Welke barrières ervaren ze? En sluit het mobiliteitsaanbod aan op de behoeften van verschillende groepen?

Dat vraagt ook om een bredere blik op een gebied. Reisgedrag hangt immers samen met wie ergens wonen, waar banen en voorzieningen liggen en hoe een wijk of stad zich ontwikkelt. Een mobiliteitsvraagstuk staat daarmee zelden op zichzelf. Om tot
passende oplossingen te komen is daarom ook samenwerking nodig tussen bijvoorbeeld mobiliteit, ruimte, economie en het sociaal domein, over de grenzen van organisaties heen.

Van reizigersaantallen naar het verhaal erachter

Hoe ziet zo’n mensgerichte blik er in de praktijk uit? In Schiedam-Noord werken we samen met de MRDH en gemeente Schiedam aan die vraag. Daar spelen ontwikkelingen zoals vergrijzing, woningbouw en veranderingen in het mobiliteitsaanbod en de ligging van voorzieningen. De ambitie is om Schiedam-Noord ook in de toekomst inclusief en goed bereikbaar te houden.

Daarom kijken we niet alleen naar het vervoersaanbod, maar ook naar de mensen die daarvan gebruik moeten maken. Dat kunnen bijvoorbeeld inwoners zijn voor wie de kosten van vervoer een belemmering vormen, mensen met fysieke of cognitieve
beperkingen of mensen die moeite hebben met digitale reisinformatie. Maar ook huishoudens die voor noodzakelijke verplaatsingen afhankelijk zijn van de auto kunnen tegen beperkingen aanlopen. Een goed mobiliteitsaanbod betekent immers
niet automatisch dat iedereen ook daadwerkelijk goed bereikbaar is.

We brengen met data en GIS-analyses eerst in beeld waar mogelijke bereikbaarheidsproblemen zitten en voor welke doelgroepen die kunnen spelen. Vervolgens gaan we in focusgroepen met inwoners in gesprek om deze inzichten te toetsen aan hun dagelijkse praktijk. De uitkomsten verbinden we met kennis vanuit de MRDH en gemeente Schiedam en vertalen we uiteindelijk naar mogelijke beleids- en mobiliteitskeuzes.
Juist daarin zit voor ons de essentie van mensgerichte mobiliteit: kijken naar de samenhang tussen het mobiliteitsaanbod, bereikbare bestemmingen en de persoonlijke mogelijkheden van mensen.

Die benadering passen we op meer plekken toe, zowel in stedelijk als landelijk gebied. Zo onderzochten we in Noordoost-Brabant samen met inwoners de bereikbaarheid en mobiliteitsbehoeften van kleine kernen. Ook daar bleek de combinatie van vervoersmogelijkheden, nabijheid van voorzieningen en persoonlijke omstandigheden bepalend voor de mate waarin mensen daadwerkelijk mee kunnen doen.

Samen werken aan bereikbaarheid voor iedereen

Mensgericht werken betekent niet dat de traditionele verkeerskundige blik verdwijnt. Integendeel. We vullen deze aan met kennis over mensen, gebieden en maatschappelijke ontwikkelingen. Daarmee ontstaat een completer beeld van de opgave en kunnen keuzes worden gemaakt die niet alleen efficiënt en toekomstbestendig zijn, maar ook bijdragen aan een mobiliteitssysteem dat voor zoveel mogelijk mensen werkt.


Op 5 november zijn we aanwezig op het Nationaal Verkeerskundecongres. We gaan daar graag in gesprek over hoe we de mens een volwaardige plek kunnen geven in mobiliteitsvraagstukken.

Partnerartikel van Haskoning