Hoe data wegbeheerders helpt om verkeersveiligheidsrisico’s eerder te herkennen en aan te pakken.
Nederland staat voor een complexe mobiliteitsopgave. Bereikbaarheid, leefbaarheid, duurzaamheid en verkeersveiligheid moeten steeds vaker samenkomen in dezelfde openbare ruimte. Dat sluit direct aan bij het thema van het Nationaal Verkeerskundecongres (NVC) 2026: ‘Samen aan de slag’.
Maar om effectief in actie te komen, moet eerst duidelijk zijn wat er daadwerkelijk op onze wegen gebeurt. Nieuwe databronnen en analysemethoden bieden daarvoor steeds meer mogelijkheden. Door niet alleen te kijken naar geregistreerde ongevallen, maar ook naar de inrichting van de infrastructuur, verkeersstromen en het gedrag van weggebruikers, kunnen potentiële risico’s eerder in beeld komen. Zo ontstaat ruimte om verkeersveiligheidsproblemen aan te pakken voordat er ongelukken gebeuren.
Meten: risico’s eerder in beeld
Traditioneel baseren verkeersveiligheidsanalyses zich grotendeels op historische ongevalsgegevens. Die geven waardevolle inzichten, maar laten vooral zien waar het al is misgegaan. Een aanvullende aanpak kijkt ook naar de inrichting van de weg en naar wat zich daar dagelijks afspeelt, nog voordat een ongeval plaatsvindt.
AI en beeldherkenning maken het mogelijk om videobeelden om te zetten in bruikbare verkeersinformatie. Binnen VERALYTIX kunnen bijvoorbeeld gegevens over de infrastructuur worden ingezet voor verkeersveiligheidsanalyses. Videoanalyses bieden daarnaast inzicht in verkeersstromen, snelheden, de bewegingspatronen van verschillende weggebruikers en onderlinge verkeersconflicten.
Het doel is niet om ongevalsgegevens te vervangen, maar om verkeerskundigen, wegbeheerders en verkeersveiligheidsspecialisten een completer beeld te geven van mogelijke risico’s.
De kern van deze aanpak laat zich samenvatten in drie stappen: meten, weten en verbeteren.
Ook in Nederland wordt gewerkt aan een beter inzicht in verkeersveiligheidsrisico’s. Zo worden in een project voor Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) videobeelden verzameld en verkeersveiligheidsanalyses uitgevoerd op Nederlandse rotondes binnen en buiten de bebouwde kom. Daarbij staat de veiligheid van kruispunten centraal.
Weten: van verkeersdata naar inzicht in veiligheid
Meer data betekent niet automatisch meer kennis. De volgende stap is begrijpen waar risicovolle situaties ontstaan, welke weggebruikers daarbij betrokken zijn en onder welke omstandigheden die situaties zich voordoen.
Met conflictanalyses kunnen de bewegingspatronen van weggebruikers en kenmerken van potentieel onveilige interacties in kaart worden gebracht. Dat levert aanvullende informatie op over locaties waar bijvoorbeeld automobilisten, fietsers en voetgangers elkaar kruisen of van elkaars gedrag afhankelijk zijn.
Vooral op complexe stedelijke locaties kan dat waardevolle inzichten opleveren. Verkeersdeelnemers komen daar voortdurend met elkaar in aanraking, terwijl een ongeval relatief zeldzaam is. Door de dagelijkse interacties tussen weggebruikers systematisch te meten en te analyseren, kunnen mogelijke veiligheidsrisico’s zichtbaar worden die niet direct uit ongevalsstatistieken naar voren komen.
Zo kunnen wegbeheerders beter onderbouwde keuzes maken over waar nader onderzoek nodig is en waar maatregelen mogelijk het meeste effect hebben.
Verbeteren: aantonen of maatregelen werken
Uiteindelijk draait datagedreven werken niet om dashboards, algoritmen of grote hoeveelheden gegevens. Het gaat om het nemen van betere beslissingen en het verbeteren van de verkeersveiligheid in de praktijk.
Dezelfde analysemethoden kunnen worden gebruikt om de situatie vóór en na een verkeersmaatregel met elkaar te vergelijken. Veranderen de bewegingspatronen van weggebruikers? Nemen bepaalde verkeersconflicten in aantal of ernst af? Ontstaan er onverwachte nieuwe interacties?
Door deze veranderingen te monitoren, kunnen wegbeheerders beoordelen of een maatregel daadwerkelijk het beoogde effect heeft. Ook wordt het mogelijk om waar nodig bij te sturen en de aanpak verder te verbeteren.
Daarmee komen meten, weten en verbeteren samen in één doorlopend proces. Data helpen niet alleen om problemen vast te stellen, maar ook om maatregelen te evalueren en te leren van de resultaten.
Niet wachten op het volgende ongeval
Datagedreven verkeersveiligheid biedt wegbeheerders, adviesbureaus en onderzoekers de mogelijkheid om verder te kijken dan ongevallen uit het verleden. Door infrastructuur, verkeersstromen en het gedrag van weggebruikers in samenhang te analyseren, kunnen potentiële risico’s eerder worden herkend en gerichter worden aangepakt.
Dat vraagt om samenwerking tussen de partijen die verkeersveiligheid onderzoeken, ontwerpen en in de praktijk verbeteren. Want hoe beter we begrijpen wat er dagelijks op onze wegen gebeurt, hoe beter we kunnen bepalen waar actie nodig is.
De uitdaging is niet alleen om te meten waar het misgaat, maar vooral om te begrijpen waar het mis kán gaan — en daar op tijd iets aan te doen.

